viernes, 3 de mayo de 2013

"Eso lo tienen que saber los niños" (I)

Aquí estou, divagando no blog as catro da mañá, o día catro de maio, dez días antes de que comecen os exames. Sei que debería aproveitar para descansar o máximo posible e recargar as pilas, pero algúns pensamentos fanme imposible durmir. O certo é que últimamente non paro de darlle voltas a certas cuestións, tendo largas conversacións comigo mesma sobre os problemas que desacougan ó país: a crise económica, a ineptitude política, a inestabilidade social, etc., xa que son problemas que, como xove, aféctanme de forma directa. 

Sen embargo, esta noite non me gustaría escribir sobre eses problemas logo que hoxe comprendín que existe un asunto clave á hora de entender este momento de incertidume que estamos a vivir. Ese asunto é sen dúbida algunha, a falta de memoria histórica do país. E non só me refiro á falta de memoria histórica recente, como mesmo a de fai tan só un par de anos, cando o PP gañou por maioría absoluta as eleccións, facéndose moitísimos actos hipócritas de falsas promesas electorais, feito o cal parece tamén estar bastante soterrado polos medio de comunicación, senón que me refiro á inexistencia de memoria histórica dende incluso tempos tan lonxanos coma a Idade Moderna.

Por que digo isto?, estarédevos a preguntar. Pois por unha razón ben sinxela; polo feito de que este país non baleirou todo o caixón de merda que garda. E co fin de baleiralo, entre nós, gustariame limpar este "caixón" remontándome ó principio... e para iso, como comentaba con anterioridade, éme necesario viaxar ata idade moderna, concretamente ó século XV, tempo dos reis católicos.

Ainda que algúns nos queiran facer crer o contrario, por todos é ben sabido que "España" é unha construcción de comezos da idade moderna, e non se inicia como tal ata o século XV, co casamento dos reis católicos e a conseguinte unión das coroas de aragón e castela. É importante ter en conta isto para saber que España en verdade está composta pola anexión a estes dous territorios (anexión que en ningún momento foi pacífica) dos distintos reinos que conformaban a península ibérica. Ben, unha vez aclarado este asunto, paréceme adoitado facer mención á famosa frase de Esperanza Aguirre: "España es una gran nación con 3.000 años de antigüedad. Eso lo tienen que saber los niños", co fin de botar un pouco de leña ó lume e darnos conta da clase de ineptos políticos polos que nos vemos gobernados, que nin tan sequera teñen unhas nocións básicas de historia. 

Entendido o punto anterior, é doado comprender os problemas de identidade e os conflictos sobre  nacionalismo e independencia que exiten na sociedade española na actualidade, posto que en España conviven dous tipos de movementos nacionalistas: uns defendendo a unidade e existencia da "nación española" como estado centrípeto, e outros sostendo a crenza de que España é un estado formado por diversas nacións. Como ben dicía antes, e fiando co tema central desde escrito, neste país non existe memoria histórica, porque de habela, e sendo completamente obxetivos polos feitos históricos, debía ser obrigatorio que o estado español pedise perdón a aqueles territorios que sufriron (e seguen sufrindo) un continuo asoballamento sobre a súa identidade nacional co fin de centralizar o estado e impoñer pola forza unha cultura foránea e completamente allea.

Desgraciadamente, a historia sempre se escribiu da man dos vencedores.

sábado, 13 de abril de 2013

Afondando nas orixes.

Como tan sequera falar do Morrazo? Como se pode escribir sobre unha terra indómita? Como describir a unhas xentes curtidas pola sal e a pedra? É posible atopar as verbas para facer entender un sentimento de pertenza a un lugar máxico?

A min, dende logo, éme imposible. Por iso considero que quizás o mellor sexa falar dende as orixes, comezando polo principio, por aquilo que nos caracteriza como pobo: a nosa ría. E para facelo vexo necesario remitirme a unha manifestación que se encontra máis aló do entendemento e que resulta esencial para describir todo aquilo que non se pode transmitir racionalmente: a música. A continuación comparto unha cantiga de Martin Códax, cantiga que pode considerarse un exemplo dos inicios dunha larga traxectoria de música e poesía culta galega que é, desgraciadamente, descoñecida para o público na súa maior parte.

Martin Códax foi un trobador que se sitúa entre os séculos XIII e XIV, non sabendo con exactitude datos biográficos concretos sobre el, e resulta unha das principais figuras dentro da lírica galaico-portuguesa. Conservamos sete cantigas da súa autoría (tendo seis delas notación musical) que se atopan no pergamiño Vindel. Este pergamiño curiosamente foi atopado polo libreiro Pedro Vindel en 1914, xa que formaba parte da coberta dun libro de Cicerón.

Sen meterme máis en campos literarios nin musicais, posto que en canto á lírica galaico-portuguesa poderíase facer toda unha enciclopedia, gustariame expresar por qué me parece adoitado poñer este exemplo musical como perfecta descripción do espíritu da ría de Vigo. O primeiro, e o máis claro, é porque apela directamente ao mar de Vigo como elemento distanciador dos amantes. O segundo, e facendo unha interpretación completamente persoal, é porque entendo que o mar para nós é un símbolo de nostalxia, chegando a producir verdadeira morriña cando nos afastamos do seu carón. O mar non só é o noso medio de subsistencia senón tamén forma parte da terra (nación) e do noso paisaxe, configurando a cultura e idiosincrasia, sendo capaz de chegar aos recunchos máis agochados da alma coas lembranzas da súa frescura, o seu ímpeto, o seu cheiro e a súa cor.

https://www.youtube.com/watch?v=v6oGxNCt0pA

Ondas do mar de Vigo.
se vistes meu amigo?
E ai Deus!, se verra cedo?

Ondas do mar levado,
se vistes meu amado?
E ai Deus!, se verra cedo?

Se vistes meu amigo,
por quen eu sospiro
E ai Deus!, se verra cedo?

Se vistes meu amado
por quen ei gran coidado
E ai Deus!, se verra cedo?